A vitamini nedir? A vitamini eksikliğinde neler olur? Hangi besinlerde bulunur?

A vitamini nedir? A vitamini eksikliğinde neler olur? Hangi besinlerde bulunur?

Görme, büyüme, üreme, bağışıklık sistemi ve hücre büyümesi gibi pek çok fonksiyonda görev alan A vitamini eksikliğinde çeşitli görme sorunları ortaya çıkarmaktadır. A vitamini ile ilgili merak ettikleriniz yazımızda...

A vitamini nedir?

A vitamini, birçok gıdada doğal olarak bulunan, yağda çözünen bir vitamindir ve fazlası vücutta depo edilebilir.

A vitamini; “önceden oluştulmuş A vitamini (retinol)” veya “provitamin A” olarak iki formda bulunur. İlk tür olan önceden oluşturulmuş A vitamini et, kümes hayvanları, balık ve süt ürünlerinde bulunur. İkinci tür olan provitamin A, meyvelerde, sebzelerde ve diğer bitki bazlı ürünlerde bulunur. Takviye gıdalarda en sık görülen provitamin A türü, beta-karotendir.

A vitamininin vücuttaki işlevi nedir?

A vitamini normal görme, bağışıklık sistemi ve üreme için önemlidir. A vitamini ayrıca kalp, akciğerler, böbrekler ve diğer organların düzgün çalışmasına yardımcı olur.

  • Bağışıklık fonksiyonu ve üreme için önemlidir.
  • Kalbin, akciğerlerin, böbreklerin ve diğer organların düzgün çalışmasına yardımcı olur.
  • Görme, büyüme, üreme, bağışıklık sistemi ve hücre büyümesi için gereklidir.
  • Vücudun hastalıklara karşı bağışıklık sisteminin oluşumunda yardımcı olur.
  • Gözlerin karanlıkta normal olarak görmesine ve alacakaranlığa alışmasına yardım eder.

Ne kadar A vitaminine ihtiyacım var?

İhtiyacınız olan A vitamini miktarı yaşınıza ve cinsiyetinize bağlıdır. Ortalama günlük önerilen miktarlar, aşağıda mikrogram (mcg)  retinol aktivite eşdeğerleri (RAE) olarak listelenmiştir.

Yaş aralığıTavsiye edilen miktar
Doğumdan 6 aya kadar400 mcg RAE
7-12 aylık bebeklerde500 mcg RAE
1-3 yaş arası çocuklar300 mcg RAE
4-8 yaş arası çocuklar400 mcg RAE
9-13 yaş arası çocuklar600 mcg RAE
14–18 yaş arası genç erkekler900 mcg RAE
14–18 yaş arası genç kızlar700 mcg RAE
Yetişken erkekler900 mcg RAE
Yetişkin kadınlar700 mcg RAE
Hamile kadınlar770 mcg RAE
Emziren anneler1,300 mcg RAE

Hangi besinler A vitamini sağlar?

A vitamini birçok gıdada doğal olarak bulunur ve süt ve tahıl gibi bazı yiyeceklere eklenir. Aşağıdakiler de dahil olmak üzere çeşitli yiyecekler yiyerek önerilen miktarda A vitamini alabilirsiniz:

Provitamin A içeren sebze ve meyveler;

  • Tatlı Patates (pişmiş): 100 gramda 1.043 mcg 
  • Kış Kabağı (pişmiş): 100 gramda 558 mcg 
  • Kıvırcık lahana (pişmiş): 100 gramda 681 mcg 
  • Havuç (pişmiş): 1 orta boy havuçta 392 mcg, 100 gramda 852 mcg 
  • Tatlı Kırmızı Biber (çiğ): 1 büyük biberde 257 mcg
  • Ispanak (çiğ): 100 gramda 469 mcg 
  • Mango: 1 orta boy mangoda 181 mcg 
  • Kavun: 1 büyük dilim: 172 mcg 
  • Greyfurt: 1 orta boy greyfurt 143 mcg
  • Karpuz: 1 dilimde 80 mcg
  • Papaya: 1 küçük papayada 74 mcg 
  • Kayısı: 1 orta boy kayısıda 34 mcg 
  • Mandalina: 1 orta boy mandalinada 30 mcg 
  • Nektarin: 1 orta boy nektarinde 24 mcg

Provitamin A içeren sebze ve meyveler;

  • Sığır Karaciğeri: 100 gramda 9442 mcg 
  • Kuzu Karaciğeri: 100 gramda 7.491 mcg 
  • Kral Uskumru: 100 gramda 252 mcg 
  • Somon: 100 gramda 149 mcg 
  • Keçi Peyniri: 100 gramda 407 mcg 
  • Tereyağı: 1 yemek kaşığında 97 mcg 
  • Katı Haşlanmış Yumurta: 1 büyük yumurtada 74 mcg 
  • Alabalık: 100 gramda 100 mcg 
  • Krem Peynir: 1 yemek kaşığında 45 mcg 
  • Beyaz Peynir: 30 gramlık porsiyon başına 35 mcg

A vitamini eksikliği semptomları nelerdir?

  • Ciltteki egzamaya benzeyen kuruluk
  • Yaraların geç iyileşmesi
  • Sivilce problemleri
  • Tekrarlanan boğaz ve göğüs enfeksiyonları
  • Görme bozukluğu
  • Göz kuruluğu, gece körlüğü
  • Doğurganlık sorunları
  • Büyüme geriliği 

A vitamini besin takviyeleri nelerdir?

A vitamini, genellikle retinil asetat veya retinil palmitat (önceden oluşturulmuş A vitamini), beta-karoten (provitamin A) veya önceden oluşturulmuş ve provitamin A kombinasyonu şeklinde besin takviyelerinde bulunur. Bununla birlikte sadece A vitamini içeren besin takviyeleri de olduğu gibi çoğu multivitamin-mineral takviyesi de A vitamini içermektedir.

Yeterince A vitamini alıyor muyum?

Çoğu insan yedikleri gıdalardan yeterince A vitamini alır ve A vitamini eksikliği nadir görülür. Bununla birlikte, bazı kişilerin A vitamini eksikliği yaşama olasılığı diğerlerinden daha yüksektir:

  • İlk yıllarında genellikle düşük A vitamini seviyelerine sahip olan prematüre bebekler
  • Bebekler, küçük çocuklar, hamile kadınlar ve emziren kadınlar
  • Kistik fibrozlu insanlar

A Vitamin Eksikliği belirtileri nelerdir?

A vitamini eksikliğinin en yaygın belirtisi, kseroftalmi adı verilen bir göz rahatsızlığıdır. Kseroftalmi, düşük ışıkta görememe durumudur ve tedavi edilmezse körlüğe yol açabilir.

A vitamininin faydaları nelerdir?

Yeterli miktarda A vitamini aşağıdaki faydalara sahip olabilir.

  • Kanser riskini düşürmek:  Meyve ve sebzelerden yeterli miktarda karotenoid alımı, daha düşük akciğer kanseri riski ile ilişkilendirilmiş olup,  beta-karoten ve vitamin takviyelerinin kullanımı aynı sonuçları göstermemiştir. Yapılan bir araştırmalar, bazı A vitamini türlerinin prostat kanserine karşı koruma sağladığını , bazı beta-karotenin kolon kanserini önlemeye yardımcı olabileceğini göstermiştir.
  • Tip 2 diyabet tedavisi: A vitamini türevi olan retinoik asidin, diyabetli farelerde kan şekerini normalleştirdiği bulunmuştur.
  • Sağlıklı cilt ve saç: A vitamini, cilt ve saç dahil tüm vücut dokularının büyümesinde önemlidir.Ciltte ve saçta nem seviyelerinin korunmasına yardımcı olan yağ sebum üretimine katkıda bulunur.
  • Yaşa bağlı görme kaybını azaltır.
  • Kızamık olan çocukların daha hafif atlatmalarını sağlar.

A vitamini zararlı olabilir mi?

Bazı A vitamini türlerinin yüksek miktarda alınması zararlı olabilir. Genellikle takviyelerden veya belirli ilaçlardan çok fazla A vitamini almak; baş dönmesine, mide bulantısına, baş ağrısına, komaya ve hatta ölüme neden olabilir. Hamile kadınlarda yüksek miktarda A vitamini alımı da bebeklerinde doğum kusurlarına neden olabilir. Hamile olabilecek kadınlar yüksek dozda A vitmini almamalıdır.

Diğer yandan çok miktarda alınan beta-karoten kişiyi hasta etmese de, yüksek miktarda beta-karoten cilt rengini sarı veya turuncu yapabilir. Beta-karoten tüketimi azalınca cilt rengi normale döner.Yüksek beta-karoten alımı, fazla A vitamini almanın neden olduğu doğum kusurlarına veya diğer daha ciddi etkilere neden olmaz.

A vitamini için günlük üst sınırlar aşağıda listelenmiştir. Bu seviyeler, bir doktor gözetiminde tıbbi nedenlerle A vitamini alan kişiler için geçerli değildir.

YaşÜst Sınır
Doğumdan 1 yaşına kadar600 mcg
1-3 yaş arası çocuklar600 mcg
4-8 yaş arası çocuklar900 mcg
9-13 yaş arası çocuklar1,700 mcg
14-18 yaş arası gençler2,800 mcg
19 yaş ve üstü yetişkinler

3,000 mcg

 

İlgili Haberler
En Yeniler

HABERE YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.